O nome de Ferrol

Juan José Burgoa Fernández, no seu  artigo “Ferrol y su topónimo a lo largo de la historia” publicado no Anuario Brigantino 2010, nº 33; fai un percorrido sobre a etimoloxía do nome de Ferrol. Aquí tedes un pequeno resumo do que din algúns dos autores:

LICENCIADO SAGRARIO MOLINA (1550): Na “Descrición do Reyno de Galicia“, publicada o ano 1550 en Mondoñedo, menciona a presenza na ría ferrolá de «grandes aferradoiros», ou sexa fondeadeiros onde botar o áncora, o antigo Ferrón, termo este último que algúns escritores posteriores relacionarían con Ferrol.

PADRE MARTÍN SARMIENTO (1757): Na súa obra “Onomástico Etimológico de la lengua gallega” o padre Sarmiento ao topónimo Ferrol faio corresponder co latino Pharum (Faro), que deste vocábulo derívase Farol, de onde «dobrando a rr á castelá, díxose Farrol e hoxe Ferrol, o sitio da vila».

JOSÉ ALONSO LÓPEZ (1820): Na súa obra “Consideraciones generales sobre varios puntos históricos, políticos y económicos, y noticias de esta clase referidas a Ferrol y su comarca”, publicada en Madrid o ano 1820, ao falar da vila ferrolá, escribe que «é moi obvio presumir que se chamou porto do Faro, polo faro que había no monte que domina a entrada da ría» e que «tamén puido denominarse porto do Farol, pola lanterna ou farol que tiña o pobo nunha torre das restingas do peirao ou embarcadoiro». Máis adiante, referíndose ao brasón da cidade, indica que «a vila tomou por escudo de armas unha torre almenada cun farol encima dunha pértega». Desta mesma opinión son autores como Sebastián de Miñano (1826-1829), ou José Montero Aróstegui (1859).

BENITO VICETTO (1871): O historiador ferrolán Benito Vicetto no tomo IV da súa “Historia de Galicia”, editada en Ferrol o ano 1871, ao citar un documento do mosteiro de Vilanova de Lourenzá, datado no século X, que cita o topónimo Veiga de Ferrol, posiblemente referido a un lugar de Terra de Viveiro, escribe con referencia a esta mención que «demostra que o nome de Ferrol (Ferriol en latín) é puramente céltico, é dicir, anterior aos normandos, a quen algúns conxeturaron que se debía esta denominación»

MANUEL MURGUÍA (1888): O historiador Manuel Murguía, na súa obra “Galicia”, editada o ano 1888 en Barcelona, dentro do capítulo dedicado á capital ferrolá escribe que «o mesmo nome de Ferrol deu lugar a varias e extensas disquisiciones». Logo de rexeitar a teoría de que poida proceder do Faro ou Farol que guiaba as naves ao porto ou de que se trate dun nome «Imposto polos suevos en memoria de San Ferreol», Murguía, dentro das correntes culturais da época, aventura seguidamente que estamos ante un nome de procedencia céltica, escribindo que «pode pensarse que Ferroi, Ferroin, Ferriol e Ferrol son un mesmo apelativo de lugar», logo de citar os casos de diversas poboacións con estes nomes en varios lugares de Galicia.

EMILIANO BALÁS (1903): O poeta e ensaísta ferrolán Emiliano Balás Silva pronunciou o 23 de Xaneiro de 1903 unha conferencia titulada «Aptitude agrícola de España». No texto da mesma, publicada no Anuario das conferencias e deberes do Ateneo Ferrolán do curso 1903-1904, fixo unha interesante referencia á etimología de Ferrol, dicindo que derivaba o seu nome «do latín Farrarium-ii, ou sexa depósito de gran, e a etimología da Graña do tamén latino Granea, comida feita de gran de trigo», xustificando Balás estes nomes por tratarse ambas as vilas de lugares onde se abastecían de cereal as moitas naves que, desde a antigüidade, recalaban na ría ferrolá.

MANUEL AMOR MEILÁN (1918): A publicación “Historia da provincia de Lugo” que o escritor e antropólogo coruñés Manuel Amor Meilán publicou o ano 1918, inclúe un apéndice titulado Toponimia céltica da provincia lucense, onde o autor refírese a «Ferrol (de Fer, embocadura, porto, salto de auga; e Ol, xunto a, preto de)», cabendo tamén a posibilidade de que poida interpretarse como «porto cercado», neste caso polas alturas montañosas que gardan a entrada da ría de Ferrol.